و با استفاده اين لطيفه ، از آيه شريفه ، مىتوان به سخنانى كه بعضى از مفسرين در معناى آيه مورد بحث گفته‌اند مناقشه نمود . آنان گفته‌اند كه : ميثاق گرفته شده از همه انبيا ، براى همه انبيا است و معنايش اين است كه همه آنان يكديگر را تصديق كنند و هر يك مردم را امر كنند به اينكه به ديگران نيز ايمان بياورند . و خلاصه آيه شريفه مىخواهد بفهماند دين خدا يكى است . و تمام انبياء مردم را به سوى آن دين مىخوانند . و وجه مناقشه روشن است و احتياج به تكرار ندارد . و حاصل معناى آيه اين شد كه خداى تعالى از همه انبياء و امتهاى ايشان پيمان گرفت كه اگر كتابى و درسى از زندگى برايشان فرستاد ، و يك رسولى كه تصديق كننده كتاب آنها است آمد حتما به آن كتاب و حكمت ايمان بياورند و آن رسول را يارى كنند و اين كار از انبيا به معناى تصديق پيغمبر قبلى و معاصر است و بشارتى است از پيغمبر قبلى به آمدن پيغمبر بعدى . و سفارشى است به امت كه دعوت پيغمبر آينده را بپذيرند و از ناحيه امتها ايمان و تصديق و يارى است ، و لازمه اين همانا وحدت دين الهى است . و اما اينكه بعضى از مفسرين گفته‌اند ، مراد آيه شريفه اين است كه : خداى تعالى از پيامبران ميثاق گرفته كه نبوت خاتم انبياء محمد ص را تصديق و امت خود را به مبعث او بشارت دهند ، هر چند كه در جاى خود درست است ، ليكن مطلبى است كه سياق آيات بر آن دلالت مىكند نه الفاظ آن . هم چنان كه در سابق هم به آن اشاره نموديم . چون الفاظ آيه عموميت دارد و همه انبيا را شامل مىشود . چيزى كه هست گفتيم ، از آنجا كه آيه مورد بحث ، در ضمن احتجاج عليه اهل كتاب و سرزنش و عتاب ايشان قرار گرفته كه : « چرا اينقدر اصرار دارند كتب آسمانى خود را تحريف و آيات نبوت را كتمان نمايند و با اينكه حق واضح و روشن است در باره آن عناد ورزند » ؟ از آن استفاده مىكنيم كه منظور تصديق خصوص نبوت خاتم الانبيا است . * ( « فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذلِكَ . . . » ) * اين جمله تاكيد ميثاقى است كه در آيه قبل ، سخن از گرفتن آن داشت . و معناى آن روشن است . * ( « أفَغَيْرَ دِينِ اللَّه يَبْغُونَ » ) * اين جمله بخاطر اينكه حرف « فا » بر سر آن درآمده ، تفريع و نتيجه گيرى از آيه قبل است كه سخن از گرفتن پيمان از انبيا داشت و معنايش اين است كه : حال كه معلوم شد دين خدا واحد است و آن همان است كه از همه انبيا و امتهاى آنان بر آن ، پيمان گرفته شد كه هر